Για πολύ καιρό πιστεύαμε ότι η συνείδηση ήταν κάτι ιδιωτικό, που φυλασσόταν στο μυαλό του καθενός. Ένα είδος κλειστού δωματίου, μια ατομική φλόγα που φωτίζει μόνο τον εσωτερικό μας κόσμο. Σήμερα, όμως, κάτι αλλάζει. Οι επιστημονικές έρευνες για τη συλλογική συμπεριφορά, οι ανακαλύψεις των κοινωνικών νευροεπιστημών, οι σύγχρονες θεωρίες για τον κατανεμημένο νου και ακόμη και ορισμένες διαπιστώσεις που προέρχονται από τις στοχαστικές παραδόσεις φαίνεται να αφηγούνται μια διαφορετική ιστορία: ίσως η συνείδηση δεν είναι μόνο «δική μου» ή «δική σου». Ίσως δεν αρχίζει και δεν τελειώνει στα όρια του σώματός μας. Ίσως, αντίθετα, υπάρχει ένας ευρύτερος χώρος στον οποίο βρισκόμαστε βυθισμένοι, ένα κοινό έδαφος στο οποίο οι σκέψεις, τα συναισθήματα και οι αντιλήψεις μας δεν είναι ξεχωριστά, αλλά βαθιά συνυφασμένα. Και αυτός ο χώρος μοιάζει εκπληκτικά με ένα διάχυτο πεδίο, κάτι που μας περιβάλλει και μας διαπερνά, ακριβώς όπως τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία ή το πεδίο βαρύτητας. Δεν το βλέπουμε, όπως δεν βλέπουμε τη βαρύτητα, αλλά αντιλαμβανόμαστε τα αποτελέσματά του. Δεν το αγγίζουμε, όπως δεν αγγίζουμε τα ραδιοκύματα, αλλά είμαστε συνεχώς βυθισμένοι στις επιρροές τους. Όλα υποδηλώνουν ότι υπάρχει ένα πεδίο συνείδησης: ένα λεπτό, εκτεταμένο πεδίο, που δεν ανήκει σε κανέναν αλλά υποστηρίζει όλους. Όταν δύο άτομα έρχονται σε σχέση, δεν είναι μόνο μια συνάντηση μεταξύ δύο μυαλών: είναι η τοπική ενεργοποίηση αυτού του πεδίου. Κάτι ανάβει, πυκνώνει, παίρνει μορφή. Γι' αυτό ορισμένες συνομιλίες φαίνεται να «σκέφτονται μόνες τους», ορισμένοι χώροι «δονιούνται» από μια ιδιαίτερη ενέργεια, οι ομάδες που είναι βαθιά συνδεδεμένες φαίνεται να αντλούν μια νοημοσύνη που υπερβαίνει το άθροισμα των μεμονωμένων μελών της ομάδας.

Μπορούμε να φανταστούμε αυτό το πεδίο συνείδησης ως έναν μεγάλο ωκεανό. Έναν αόρατο ωκεανό, αλλά πραγματικό στα αποτελέσματά του, που περιβάλλει τα πάντα και διαπερνά τον καθένα από εμάς. Σε αυτόν τον ωκεανό, οι ατομικές μας συνειδήσεις δεν είναι ξεχωριστές οντότητες: είναι κύματα. Κύματα που αναδύονται, παίρνουν μορφή, υψώνονται και διαλύονται, αφήνοντας χώρο σε άλλα κύματα. Κάθε ένα έχει τη δική του φυσιογνωμία, το δικό του ρυθμό, το δικό του ύψος, ακριβώς όπως ο καθένας από εμάς έχει μια ιστορία, ένα χαρακτήρα, έναν τρόπο να αισθάνεται τον κόσμο. Αλλά όλα τα κύματα ανήκουν στην ίδια θάλασσα. Κανένα δεν υπάρχει έξω από αυτήν.

Το να σκεφτόμαστε τη συνείδηση με αυτόν τον τρόπο δεν σημαίνει ότι αρνούμαστε την ατομικότητά μας: σημαίνει ότι την βλέπουμε μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Όπως το κύμα δεν χάνει την ταυτότητά του μόνο και μόνο επειδή είναι φτιαγμένο από το ίδιο νερό με τον ωκεανό, έτσι και εμείς δεν χάνουμε τον εαυτό μας όταν αναγνωρίζουμε ότι είμαστε μέρος κάτι μεγαλύτερου.

Μια δεύτερη εικόνα μπορεί να μας βοηθήσει να προσεγγίσουμε αυτό το μυστήριο από μια άλλη οπτική γωνία: αυτή των ραδιοκυμάτων. Ας φανταστούμε ότι υπάρχει ένας μεγάλος ραδιοφωνικός σταθμός, πάντα ενεργός, που μεταδίδει μια συνεχή ροή πληροφοριών, διαισθήσεων, δυνατοτήτων. Όχι ένα μοναδικό και άκαμπτο μήνυμα, αλλά ένα φάσμα συχνοτήτων, σαν μια χορωδία δυνατοτήτων που γεμίζει το χώρο. Και ας φανταστούμε τους ανθρώπινους εγκεφάλους ως συντονισμένα στοιχεία. Λαμβάνουν, αποκωδικοποιούν, μεταφράζουν. Αλλά ο καθένας το κάνει με τον δικό του τρόπο, με διαφορετική ευαισθησία και ποιότητα λήψης.

Αυτό είναι ένα βιβλίο για όσους αναρωτιούνται πώς λειτουργεί ο άνθρωπος όταν δεν είναι μόνος. Για όσους διαισθάνονται ότι στις πιο έντονες στιγμές της ζωής κάτι ανοίγει, κάτι κυκλοφορεί, κάτι επεκτείνεται. Για όσους υποψιάζονται ότι η συνείδηση δεν είναι ένα αντικείμενο που πρέπει να κατέχει κανείς, αλλά μια διαδικασία που πρέπει να μοιράζεται. Αν είναι αλήθεια ότι είμαστε κόμβοι ενός μεγάλου υφάσματος, τότε ίσως είναι καιρός να μάθουμε να το βλέπουμε. Και, πάνω απ' όλα, να το ζούμε. Γιατί είναι εκεί, σε αυτόν τον κοινό χώρο, που γινόμαστε πραγματικά άνθρωποι.